Sukob dve komunističke partije, dve socijalističke države

Naslovnica 3. broja Narodnih novina, 21. maj 1949. godine

Sociolog profesor dr Đokica Jovanović za naš portal navodi da je Informbiro stvoren kao zamena za Kominternu koja je krajem Drugog svetskog rata ugašena u cilju postizanja dogovora Staljina i ostalih saveznika. Ideja je bila da nova organizacija bude samo informacioni biro, međutim, „ona je bila komandna formacija iz Moskve“.

„Tito nije pristao na ulogu poslušnika Moskve jer je na delu bila ideja Balkanske federacije u koju su trebale, pored Jugoslavije, da uđu Albanija, Grčka i Bugarska. Georgi Dimitrov, lider bugarskih komunista, vodio je tu politiku. Staljin je hteo da ta federacija bude osovinska baza za sovjetsku industriju koja je bila u velikom zamahu, a na to jugoslovenski komunisti nisu pristali. Ipak, oni nisu napuštali staljinizam kao ideologiju, i dalje su žestoko zastupali sve pravce koje je utvrdio Staljin, slavili njega i Crvenu armiju, ali su zahtevali da imaju samostalni put“, pojašnjava profesor Jovanović, „Naravno, to nije moglo da se prihvati u rigidnoj staljinističkoj ideologiji koju odvajam od komunističke ideologije“.

Obračun sovjetskog komunističkog vrha na čelu sa Staljinom u tom trenutku nije bio novina. U poznatim staljinističkim čistakama nakon dolaska na vlast, zatvoren je veliki broj „neposlušnih“ i onih koji su bili opozicija Staljinu u partiji. Veliki broj ljudi je i nastradao što od loših uslova u gulazima, što od atentatora sovjetske tajne službe NKVD. Među nastradialima bili su i predratni jugoslovenski komunisti poput Filipa Filipovića, Josipa Čižinskog i Sime Markovića.

Ipak, znajući šta se desilo sa njegovim prethodnicima, Tito ne odustaje od želje za nezavisnošću od Moskve. Profesor Jovanović razlog vidi u tome što je Tito bio na čelu pokreta koji je imao legitimitet u svetu, bio je autohton i sam izvojevao oslobođenje, kao i u tome da je partizanski pokret imao 800 hiljada boraca na kraju rata. Sa druge strane, navodi naš sagovornik, Staljin je, takođe, za svoju „čvrstu ruku“ nad komunističkim partijama imao legitimitet, kako u broju žrtava i operacija tokom Drugog svetskog rata, tako i teritorijama u Evropi koje su dobile slobodu zahvaljujući sovjetskoj Crvenoj armiji.

„Sovjetski savez je baštinio tu hegemoniju još od doba Romanovih, i ona postoji, preko boljševizma sve do danas. Neki mlađi ruski autori vide da je najveći strukturalni problem Rusije danas upravo taj imperijalni duh ruske kulture i da je to ono što koči savremenu Rusiju kao što je kočilo Sovjetski savez, a pre toga dovelo do pada monarhije. Taj imperijalni duh Rusije je oduvek na Balkan gledao kao na zadnje dvorište, poput SAD koje Latinsku ameriku vide slično. Ovakav pogled SSSRa na Jugoslaviju doveo je do raskola tih dveju partija“, navodi profesor Đokica Jovanović.

Naslovna strana Narodnog lista nakon Petog kongresa KPJ, 31. jul 1948. godine

Na Petom kongresu Komunističke patrije Jugoslavije, mesec dana nakon donošenja Rezolucije Informbiroa o stanju u KPJ, jugoslovenski komunisti odbacuju rezoluciju i biraju novo rukovodstvo partije koje je bilo u skladu sa tadašnjom jugoslovenskom politikom koja je vodila u nezavisni položaj u odnosu na Moskvu.

Međutim, razmimoilaženje Tita i Staljina, navodi profesor Jovanović, dolazi i pre 1948. godine:

„Staljin je bio protiv formiranja Prve proleterske brigade jer je video da pokret nije više pod neposrednom komandom Kominterne, već počinje da deluje nezavisno, a Tito nije dozvolio da partizanski pokret bude pod komandom Moskve. Tako da je rascep počeo 1943. godine Drugim zasedanjem AVNOJ-a 29. novembra u Jajcu gde je formirana država na kojoj je donesena i odluka da je partizanski pokret regularna vojska koja se bori za slobodu“.

U poslednjih trideset godina, sve više optužbi na račun komunističke vlasti koje se tiču logora na Golom otoku. Sa druge strane, profesor Jovanović kaže da se, ipak, prećutkuje da su na Golom otoku i Grguru stradali komunisti:

„Da bi se očuvala Jugoslavija, s obzirom da su mnogi komunisti tada bili staljinisti, s obzirom na partizansku etiku i borbi sa Staljinovim imenom – da ne bi došlo do unutrašnje kontrarevolucije unutar same partije i zemlje trebalo je izlovati taj deo komunista od javnosti i napravljen je logor na Golom otoku i Grguru. Načelno gledajući, KPJ je morala to da uradi, inače bi došlo do unutrašnjeg pritiska od strane jugoslovenskih komunista ukoliko bi SSSR krenula preko granica Jugoslavije. To što se dešavalo na Golom otoku je priča druge vrste – metodi koji su korišćeni za, takozvano revidiranje stavova, zapravo su bili staljinistički medoti korišćeni u staljinističkim logorima. Odnos prema tim komunistima na Golom otoku je bio krajnje nečovečan“.

LEAVE A REPLY

Vaš komentar
Unesite Vaše ime ovde

Ovo veb mesto koristi Akismet kako bi smanjilo nepoželjne. Saznajte kako se vaši komentari obrađuju.